سیره قرآن پژوهی کمالی (1) - سیر بی سلوک ( مجاهدیان )
سفارش تبلیغ
اخبار جدید
اخبار جدید
سیره قرآن پژوهی کمالی

سیری در

سیره قرآن پژوهی کمالی (1)

غالب تألیفات استاد کثیرالاثر، آیت الله کمالی، به مباحث قرآنی اختصاص یافته، چنان که لفظ «قرآن» برتارک بیشتر کتب ایشان می‌درخشد و به عنوان مضاف یا مضاف‌الیه بر نام آثارشان می‌نشیند. استاد در ساحت مقدس معارف قرآن و به ویژه در حوزه علوم‌القرآن، چهره مجتهدی مؤسس و قرآن‌پژوهی صاحب سبک را به نمایش می نهد. سیری کوتاه در آثار معارف قرآنی یا تک نگاره های تفسیری ایشان همچون: قرآن و مبارزات، قرآن و جامعه، قرآن و دستورات اجتماعی، قرآن و شعارها، قرآن و مقام زن، همزیستی و معاشرت در اسلام، جاءالحق و  پیشگفتارهای شیوای ایشان به ویژه در قانون تفسیر که مملو از دغدغه های اصلاح گرایانه استاد است[1] و نیز دقت در طرز بی‌افاده و نحوه بی‌پیرایه دخول، تدبر و استنتاج وی از آیات بینات، ما را براین باور نزدیک می‌کند که سعی استاد در تدوین « فلسفه‌ای عملی و اجتماعی[2]» از قرآن، به همان سادگی و زلالی کلام‌الله مجید بوده است.

عرضه کاربردی معارف قرآنی دغدغه همیشگی و ساده‌نگاری ـ نه ساده انگاری ـ ویژگی جاری بیان و بنان استاد بود که همین نگرش جامع و نگاه عمیق پیر سرای قرآن‌پژوهی برآیات بینات، او را به نگارش ساده و بی‌پیرایه، روان و البته خوشخوان علوم و معارف قرآنی رهنمون می‌کرد. نگاه دقیق علامه همواره معطوف به فهم و گیرایی مخاطب و در بند انجام بهتر رسالت خود بود؛ و چنین نگرش و بینشی در همه آثار ایشان هویدا و پیداست آن چنان که سیر در این راه کم رهرو او را فرسنگ ها از دیار تکلف و تصنعات معمول نویسندگان به دور داشته است.

از بررسی مجموعه آثار استاد به ویژه «قانون تفسیر» به دست می آید، اعتقاد و اعتماد ایشان به مکتب اهل بیت(ع) که میراث حوزه نص گرای دزفول بود، دروازه ورود ایشان به ساحت مقدس قرآن گشت. اگر چه استاد دل بستگی و شیفتگی عجیبی به قرآن داشت، «منتهی گرایش ایشان به اهل بیت بوده است و سعی کرده اند چاشنی هایی از اهل بیت(ع) را با نوشته های خود عجین کنند[3]». علامه در بخش «مکتب نبوی و عترت» از کتاب «تاریخ تفسیر»، به تفصیل در این باب سخن رانده و تصریح می کند: «مکرراً و مؤکداً می گوئیم: تا مفسر همه روایات مرویه از پیغمبر اکرم و ائمه معصومین (سلام الله علیهم اجمعین) را استقصاء نکند، نمی تواند ادعا کند به تفسیر کامل قرآن دست یافته است[4]». استاد مکتب رهایی بخش عترت را فصل الخطاب معضلات و مشکلات فکری ـ فرهنگی جامعه اسلامی دانسته و می فرماید: «تاریخ تفسیر و معارف قرآنی نشان می دهد که حلّال مشکلات علوم دین، مکتب غنی و مایه دار جعفری است که نقطه عطف سابقین و لاحقین از ائمه معصومین (صلوات الله علیهم اجمعین) است[5]». با این همه، گستره و جغرافیای مطالعاتی و شهامت و آزادمنشی استاد در ارجاع به منابع پژوهشی دیگر فرق رسمی اسلامی، شایان تأمل و بررسی است.

چنانکه برشمرده شد، مجموعه آثار قرآن‌پژوهی استاد در دو حوزه «علوم قرآن » و «معارف قرآن»، بالغ بر 19 اثر(14 کتاب منتشرشده و 5 اثر مخطوط) می‌شوند که به شرح ذیل معرفی می گردند:‌

قانون تفسیر: انتشارات کتابخانه صدر/ وزیری و  496 صفحه.

نظر به اهمیت این کتاب، در ادامه، به طور مفصل به آن پرداخته خواهد شد.

تاریخ تفسیر: انتشارات کتابخانه صدر/ وزیری و 504 صفحه.

چنانکه مؤ‌لف در مقدمه اثر ذکر می کند؛ این کتاب «درحقیقت جلد دوم از کتاب قانون تفسیر و مکمل آن است[6]». این کتاب به سیر تاریخی و تطور مشارب و مکاتب تفسیری قرآن در بستر زمان، از عهد نبوت تا عصرحاضر پرداخته است. استاد به تفصیل درباره «مکاتبی که آغازگر تأویل ناروا بوده اند و مکاتبی که تأویل ناروا را به اوج خود رسانده اند و مکاتبی که در تفسیر از باب تدبّر و اشاره بسط مقال داده اند و مکاتبی که بدون رعایت قانون تفسیر، یاوه سرایی کرده اند و بر روی هم تاریخ گسترش رأی و تأویل، درحدی که نه اطناب مُمل باشد و نه ایجاز مخلّ[7]» به تحقیقی سودمند دست یازید چنانکه این کتاب بی شک از پیشقراولان تحقیقاتی از این سنخ شمرده می شود[8]. در مجموع دغدغه محقق در این اثر دفاع از حقانیت مکتب تفسیری اهل بیت (ع) در مقابل مکاتب التقاطی و به وی‍ژه تاویلی است.‌

کتاب در 14 بخش تنظیم شده است. برخی از عناوین بخش های کتاب عبارتند از: مکتب نبوی و عترت، مکتب صحابیان، مکتب تابعین، مکتب معتزله، مکتب باطنیه و اخوان الصفا، مکتب فلاسفه، مکتب علمی و اجتماعی، مکتب جستجوگران و نوآوران، مکتب صوفیه و تفسیر متکامل.

قرآن ثقل اکبر: انتشارات کتابخانه صدر و انتشارات اسوه / وزیری و 790 صفحه. 

نویسنده در مقدمه چاپ اول می نویسد: «این کتاب در حقیقت جلد سوم قانون تفسیر به حساب می آید[9]». مجموعه سه جلدی کتب علوم القرآن استاد با انجام این اثر به سرانجام رسید که با استخاره به قرآن[10]، «قرآن ثَقَل اکبر» نام گرفت. این منبع کارا و راهگشا، حاوی مباحث و معانی ادوات، شرح و بسط علوم بلاغی و مسایل ادبی و معارف تمهیدی مورد نیاز در تحقیقات قرآنی می باشد. اولین چاپ کتاب، در شش بخش تدوین یافت اما در چاپ اخیر (انتشارات اسوه) بخش اول و قسمت هایی از بخش ششم و مهمتر از آن، مقدمه مفصل و وزین اثر، توسط ناشر از چاپ افتاد (!) و بدین ترتیب کتاب بدون تمهید، آغازی شتابزده دارد؛ هرچند که در چاپ اسوه دارای ملحقی مفصل به نام نمونه تفاسیر مهم (در 303 صفحه) و فهرستی منظم  و دقیق است.

شناخت قرآن: انتشارات فجر و انتشارات اسوه / وزیری و 660 صفحه.

این کتاب، تلخیص دوره سه جلدی کتب پیشگفته علوم القرآن استاد یعنی: «قانون تفسیر»، «تاریخ تفسیر» و «قرآن ثقل اکبر» است که «چون مطالعه و بررسی آن سه کتاب مطوّل برای خوانندگان بیشتری میسر نبود[11]» نویسنده بر آن شد تا «مجموع محتویات آن سه را به وضعی مختصرتر و آسان فهم تر[12]» در یک مجلد بدین نام فراهم آورد که شامل تمهیدات تفسیر قانونی و آگاهی های ضروری یک مفسر است. کتاب علاوه بر پیشگفتار خوشخوان، دارای بیست و هشت بخش و یک خاتمه است؛ مباحثی چون: تعاریف تفسیر، تأویل، شناخت اجمالی قرآن، مصونیت قرآن از تحریف، قرائات، مصادر تفسیر، مکتب نبوی و عترت، عوامل گسترش اختلاف در تفسیر، مکتب معتزله، مکتب باطنیه و اخوان الصفا، مکتب صوفیه، مکتب علمی و اجتماعی در پرتو تمدن جدید، مکتب جستجو گران و نوآوران، تفاسیر مهم و مفسران بزرگ.



[1] . پیشگفتار قانون تفسیر، چنین آغاز می شود: «روزی که بشر از حکومت شمشیر ناامید شود به حکومت کتاب پناه خواهد برد، هرچند هزاران سال دیگر با آن روز فاصله باشد.» و  شاهد مدعای ما آنجاست که در ادامه همین پیشگفتار می نویسد: «مصالح ساختن کاخ انسانیت در دوران کتاب را باید از قرآن به دست آورد. بشریت، در قرآن ارزشمند ترین شیوه اداره اجتماع را مشاهده کرده است، بهترین نقشه ایجاد یک تمدن جدید را که می تواند همه ملت ها و جوامع را از سنگینی بار گمراهی ها، بیدادگری ها و بدبختی ها رها کرده، به زندگانی سرشار از نور علم و معرفت و صلح و صفا رهنمون شود.».

[2] . دکتر بهرام محمدیان، محی الدین، ویژگی ها و شاخص های آثار علمی استاد کمالی دزفولی در گفتگو با گلستان قرآن، ش 203،  ص26.

[3] . دکتر حجتی، سید محمد باقر، نکوداشت قرآن پژوه پیشکسوت استاد کمالی دزفولی، در سایه سار وحی، نشست 9، ص14، پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

[4] . کمالی دزفولی، سید علی، تاریخ تفسیر، ص19 ، نوبت اول 1357، انتشارات کتابخانه صدر.

[5] . کمالی دزفولی، سید علی، شناخت قرآن، ص 245، نوبت سوم 1378، انتشارات اسوه.

[6] . کمالی دزفولی، سید علی، تاریخ تفسیر، ص4 ، نوبت اول 1357، انتشارات کتابخانه صدر.

[7] . همان.

[8] . ر ک به: سخنرانی استاد محمد علی مهدوی راد در سرای اهل قلم شانزدهمین نمایشگاه بین اللمللی کتاب تهران، روزنامه اطلاعات 25 اردیبهشت 1382، ص 10).

[9] . کمالی دزفولی، سید علی، قرآن ثقل اکبر، ص3، نوبت اول 1360، انتشارات کتابخانه صدر.

[10] . همان.

[11] . کمالی دزفولی، سید علی، شناخت قرآن، ص23، نوبت سوم 1378، اسوه.  

[12] . همان.

[13] . کمالی دزفولی، سید علی، مقدمه تفسیر قرآن برای همه، ص6، نوبت اول 1374، هاد.

[14] . کمالی دزفولی، سید علی، قبسات القرآن، ص: آ، نوبت اول 1364، ناشر.

[15] . همان، ص: ج.



  • کلمات کلیدی :
  • نوشته شده توسط سید مجتبی مجاهدیان در جمعه 87/12/23 و ساعت 4:15 عصر | نظرات دیگران()

    لیست کل یادداشت های این وبلاگ
    درباره خودم
    سیر بی سلوک                  (   مجاهدیان  )
    سید مجتبی مجاهدیان
    باز کن دکان که وقت عاشقی ست
    لینک به وبلاگ
    منوی اصلی
     RSS 
     Atom 
    صفحه نخست
    پست الکترونیک
    صفحه ی مشخصات
    خانگی سازی
    ذخیره کردن صفحه
    اضافه به علاقه مندیها
    دسته بندی یادداشت ها

    نوشته های پیشین
    کتابنامه هزار سخن
    گفتگوی قرآن پژوهانه با خرمشاهی
    گفتگوهای مهدوی
    رفعت اگر خواهی بیا(گپی با دکتر عصام العماد)
    امام خمینی، نه چون دیگران
    قرآن شیعه؟!
    به یاد بانوی آب و آینه
    اسفندیار یا غضنفر؟!
    آقای رئیس جمهور؛ مسئله!
    بدون شرح!
    تمنّای نگاه
    و گاه در رگ یک حرف خیمه باید زد
    زندگی را به طمع گیر مده!
    بحر در کوزه ای
    نقد نقد صوفی
    در کوی مدعیان
    من از مصاحبت آفتاب می آیم
    قصه ارباب حکمت
    بابا تقی
    استثنایی که به قاعده تبدیل نشد
    شعر بی دروغ
    صوفی بی صفا نمی خواهم (1)
    صوفی بی صفا نمی خواهم (2)
    صوفی بی صفا نمی خواهم (3)
    دو ناشنیده از شهید مدرس
    پرسمان عرفان کیهانی؟!
    زبان تازه ما بود
    ای کربلا کنم فلکت نام یا چمن؟!
    سوشیانس
    پیام پیروزی
    سین مثل سرقت!
    بزرگ بود و از اهالی امروز (1)
    بزرگ بود و از اهالی امروز (2)
    بزرگ بود و از اهالی امروز(3)
    آماده سازی قانون تفسیر
    سیره قرآن پژوهی کمالی (1)
    سیره قرآن پژوهی کمالی (2)
    سیره قرآن پژوهی کمالی (3)
    قانون تفسیر؛ مانیفیست قرآن پژوهی نوین(1)
    قانون تفسیر؛ مانیفیست قرآن پژوهی نوین(2)
    خبرگان در نظریه انتصاب
    در محضر مفسر (1)
    حذف مستفزّات
    در محضر مفسر (2)
    جمال جمیل استاد(1)
    جمال جمیل استاد(2)
    12 نکته در باب ولایت فقیه
    هویت غیبیه (1)
    هویت غیبیه (2)
    گستره عرفان

    آمار وبلاگ
    مجموع بازدیدها : 226178
    پیوندهای روزانه
    لینک دوستان
    علویان
    کانون اندیشه جوان
    کوهپایه
    مقام عشق
    حمایت مردمی دکتر احمدی نژاد
    دکتر رحمت سخنی
    مستانه
    سلام شهدا
    خدا، یه کاری کن ...
    یک طلبه با عبای مشکی
    شهدای استان خراسان

    چفیه
    COMPUTER&NETWORK
    موعود
    نگاه منتظر
    ثانیه
    همکلاس
    آینه های عارف
    زندگی
    شب های مهتابی
    صفحات خط خطی
    زورخانه باباعلی
    کبو ترانه .... تا بام ملکوت
    عشق سرخ
    آرامش جاویدان در پرتو آموزه های اسلام
    آقازاده ـ علیرضا احمدی نژاد
    mansour13
    پیامبر اعظم
    دانستنیهای ایران زمین
    درد شکفتن
    یا زهرا(س)
    منتظر بیداری
    شیلو عج
    خط سرخ شهادت
    بسیجی سیاسی
    دم مسیحایی
    تنهاترین سردار
    کبوترانه
    اباصالحی
    صفحه‌ی 21 -:- Page21
    شمیم حیات
    صعصعه
    مشاوره و مقالات روانشناسی و
    صفحات انتظار در فراق گل نرگس
    دانشمند
    مسیح اندیمشک
    پرواز
    موتور سنگین ... HONDA - SUZUKI ... موتور سنگین
    اولی الابصار
    راز و نیاز با خدا
    تا ریشه هست، جوانه باید زد...
    خلوت تنهایی
    محمدرضا جاودانی
    روح .راه .ارامش
    آیین عشق (سیدمهدی میرمسیب)
    باور
    خاطرات
    صوفیان رند
    محمد کاظم روحانی نژاد
    دکتر محمدصادق کوشکی
    دست خط ـ پاکروان
    سایت آموزه
    آخرین مسافر
    فرهنگ و ارتباطات ـ دکتر آشنا
    دات ـ دکتر یونس شکرخواه
    تصوف از نگاهی نو
    خاکستر
    طلبه ای از نسل سوم
    نهج البلاغه
    تک ستاره
    گل آقا
    ساجد ـ سایت جامع دفاع مقدس
    تاسیانه
    عملیات تلمود
    نوشتارهای قاسم روانبخش
    کوهنوردی و ....
    سوتک
    سلام آقا
    مازیار ناظمی
    هنر جنگ
    مسعود ده نمکی
    خیال های شهری ـ سید ضیاء الدین شفیعی
    مطالعات سیاست، امنیت و جهانی شدن
    سید عبدالجواد موسوی
    حضرت عشق ـ علیرضا قزوه
    خرقه پشمینه
    ملّا ـ ابوالفضل زرویی نصرآباد
    7 چشمه
    مرصاد
    محمد صالح علا
    سعید حدادیان
    استاد محمدرضا حکیمی
    پرسمان قرآنی
    موعود
    حسن رحیم پور ازغدی
    علامه مطهری
    صادقین
    ماهنامه معارف
    کتاب نقد
    ترجمان وحی
    ایران سهراب
    علامه حسن زاده آملی
    کامران نجف زاده
    پیام وصل
    شاگرد استاد طیب
    ملک الشعرای بهار
    پارس قرآن
    ابنا
    محمدرضا سرشار ـ رضا رهگذر
    بوالفضول الشعرا
    روزنامه ها
    سایت های خبری و خبرگزاری ها
    دکتر میرجلال الدین کزازی
    تفسیر مقام معظم رهبری
    نوای قرآن
    احادیث
    سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران
    دکتر عبدالحسن خسروپناه
    علامه سید محمد حسین طهرانی
    مرکز اسناد انقلاب اسلامی
    گناباد 110
    علی اکبر جوانفکر
    زیباترین شکیب
    پیامبر امید
    استاد فرشچیان
    عین صاد
    سال های تاکنون ـ عبدالجبار کاکایی
    مطالعات شیعه شناسی
    شیعه شناسی
    دیکشنری آنلاین
    صحیفه سجادیه
    یاداشت های شخصی احمدی نژاد
    رضا امیرخانی
    آیت الله مصباح یزدی
    دکتر مهدی مطهری نیا
    دانش نامه موضوعی قرآن
    دایرةالمعارف قرآن
    فرهنگ قرآن
    پرسمان های قرآنی
    پایگاه های قرآن پژوهی
    دکتر نجف لک زایی
    میثم رشیدی مهرآبادی
    مرکز پوهشی میراث مکتوب
    بانک اطلاعات نشریات کشور
    جدید نیوز
    پایگاه اطلاع رسانی وهابیت و ادیان ساختگی
    پایگاه علمی جهاد دانشگاهی
    آستان قدس رضوی
    حزب الله لبنان
    خانه کتاب اشا
    دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران
    کلینیک طب ایرانی
    نشریه الکترونیک چارقد
    دزفول من
    انجمن شاعران ایران
    پایگاه اینترنتی شعیب
    دکتر افشین یداللهی
    نشریه الکترونیکی پرسمان
    مرکز تعلیمات اسلامی واشنگتن
    مرکز اسلامی انگلیس
    شهید دکتر چمران
    دریا
    عرفان ـ استاد حسین انصاریان
    هر آینه آه ـ جواد زهتاب
    اهدنا الصراط المستقیم
    ری را ـ کتابخانه آزاد فارسی
    آیت الله العظمی بهجت
    منصورون
    کانون جلسات قرآن دزفول
    رویش مبارک
    لغت نامه دهخدا_فرهنگ معین
    عباد صالح خدا
    راه و رسم طلبگی
    خبرهای صوفیه
    نسیم مطهر
    شبکه اطلاع رسانی هادی
    دیر تش باد
    زیارت مجازی امام رضا
    قربانیان سلاح های شیمیایی
    آینده روشن ـ تخصصی مهدویت
    آرماگدون armageddon
    بانک اشعار عاشورایی
    کتاب های تفسیر و علوم قرآن
    دکتر حسین کچوئیان
    راوی خاک

    لوگوی دوستان


























    خبر نامه
     
    وضعیت من در یاهو
    موسیقی وبلاگ
    ParsiBlog.comپیشرفته ترین سیستم مدیریت وبلاگ فارسی

    <script src="http://mjmafi1.googlepages.com/clock30.js" language=javascript>>